UBEZWŁASNOWOLNIENIE – NA CZYM POLEGA?

Ubezwłasnowolnienie polega na całkowitym lub częściowym pozbawieniu zdolności danej osoby do czynności prawnych.

 Kodeks cywilny wyróżnia dwa rodzaje ubezwłasnowolnienia:

• •  ubezwłasnowolnienie całkowite, którego skutkiem jest zupełne wyłączenie zdolności do czynności prawnych danej osoby,
  • ubezwłasnowolnienie częściowe, którego skutkiem jest ograniczenie zdolności do czynności prawnych danej osoby.

KTO MOŻE ZOSTAĆ UBEZWŁASNOWOLNIONY?

Ubezwłasnowolnić można osobę, która ma ukończone 18 lat – całkowicie lub częściowo (w zależności od stanu zdrowia) oraz osobę, która ma ukończone 13 lat – wyłącznie całkowicie.

Ubezwłasnowolnić całkowicie można osobę, z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, jeśli osoba taka nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem.

W praktyce będą to:

• • ciężkie zaburzenia psychiczne,
  • niedorozwój umysłowy, czyli niepełnosprawność intelektualna,
  • inne zaburzenia psychiczne takie jak: zespoły otępienne (demencja, choroba Alzheimera), stan wegetatywny np. po wypadku.

Rozpoznając wniosek o ubezwłasnowolnienie, sąd bada występowanie okoliczności wyczerpujących przesłanki jakimi są choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo innego rodzaju zaburzenie psychiczne, a także brak możliwości kierowania swoim postępowaniem. Nie każdy bowiem stan psychiczny uzasadnia orzeczenie ubezwłasnowolnienia. Zależy to od rodzaju i stopnia nasilenia choroby oraz indywidualnych objawów występujących u danej osoby. Oprócz oceny stanu zdrowia sąd dodatkowo ustala, czy ubezwłasnowolnienie jest celowe ze względu na osobiste i majątkowe stosunki uczestnika postępowania. Konieczne jest, żeby istniała potrzeba zastępowania danej osoby w prowadzeniu jej spraw majątkowych i niemajątkowych. Ubezwłasnowolnienie bowiem ma na celu ochronę interesu osobistego lub majątkowego osoby fizycznej, potrzebę udzielenia pomocy – zastępowania w prowadzeniu jej spraw i decydowania o jej sytuacji.

CZYNNOŚĆ PRAWNA DOKONANA PRZEZ OSOBĘ UBEZWŁASNOWOLNIONĄ CAŁKOWICIE

Ubezwłasnowolnienie całkowite jest orzeczeniem sądu, którego najważniejszym skutkiem jest utrata przez ubezwłasnowolnionego zdolności do czynności prawnych. Powyższe oznacza, że osoba całkowicie ubezwłasnowolniona jest pozbawiona możliwości dokonywania czynności prawnych. Czynność prawna dokonana przez osobę ubezwłasnowolnioną całkowicie będzie co do zasady nieważna.

Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie może zatem np. podarować lub sprzedać swojego majątku (np. nieruchomości), nie może niczego wartościowego kupić, wynająć mieszkania, sporządzić darowizny lub testamentu, zobowiązać się do wykonania dzieła lub zlecenia.

Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie samodzielnie może zawierać wyłącznie umowy w drobnych sprawach życia codziennego takich jak np. zakup pieczywa, wizyta u fryzjera – umowa taka jest ważna z chwilą jej wykonania, jeżeli nie pociąga za sobą rażącego pokrzywdzenia osoby niezdolnej do czynności prawnych

Praktyczna wskazówka.

Ubezwłasnowolnienie stosowane jest najczęściej wobec osób, które nie powinny dokonywać samodzielnie jakichkolwiek czynności prawnych, z tego względu, że robią to krzywdząc przy tym zarówno siebie jak i swoją rodzinę. Jeśli osoba nie rozpoznaje znaczenia danych spraw niejednokrotnie może dojść do niekorzystnego rozporządzenia majątkiem.

OPIEKUN OSOBY UBEZWŁASNOWOLNIONEJ

Dla osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej sąd ustanawia opiekuna prawnego, który w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej dokonuje czynności prawnych. Opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką. Zadaniem opiekuna jest dbanie, o to, aby ubezwłasnowolniony miał zapewnioną opiekę lekarską, by miał środki do życia, a w razie ich braku, powinien dochodzić dla niego odpowiednich świadczeń. W przypadku każdej istotnej decyzji dotyczącej ubezwłasnowolnionego potrzebna jest zgoda sądu opiekuńczego. Ustanowiony opiekun prawny nie może nic kupić ani sprzedać bez zgody sądu opiekuńczego.

UBEZWŁASNOWOLNIENIE CZĘŚCIOWE

Celem ubezwłasnowolnienia częściowego jest ochrona interesów osoby ubezwłasnowolnionej np. przed zawarciem niekorzystnej umowy. 

• • Osoba ubezwłasnowolniona częściowo ma wyłącznie częściowo ograniczoną zdolność do czynności prawnych.
  • Osoba ubezwłasnowolniona częściowo może więc dokonywać czynności prawnych, zaciągać zobowiązania czy też rozporządzać swoim majątkiem, jednak do dokonania tych czynności w sposób skuteczny potrzebna jest zgoda kuratora (przedstawiciela ustawowego). Osoba ubezwłasnowolniona częściowo może samodzielnie dokonywać czynności, które nie wymagają zgody kuratora / przedstawiciela ustawowego np. zawieranie drobnych umów, związanych z bieżącymi sprawami życia codziennego np. codzienne zakupy.
  • Osoba ubezwłasnowolniona częściowo ma również prawo do samodzielnego rozporządzania swoimi zarobkami, jeśli sąd opiekuńczy nie postanowi inaczej.

W jaki sposób ubezwłasnowolnić osobę najbliższą?

Ubezwłasnowolnić daną osobę można wyłącznie w skutek zainicjowania postępowania sądowego, które w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek ubezwłasnowolnienia (całkowitego lub częściowego) zakończy się wydaniem przez sąd postanowienia o ubezwłasnowolnieniu danej osoby.

Postępowanie sądowe inicjuje wniosek o ubezwłasnowolnienie (całkowite lub częściowe). Do wniosku należy załączyć dokumenty, które potwierdzają istnienie choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub występowanie innych zaburzeń psychicznych np. zaświadczenie lekarza psychiatry, neurologa, psychologa o stanie zdrowia osoby, której wniosek o ubezwłasnowolnienie dotyczy albo zaświadczenia z poradni uzależnień.

Do wniosku należy również załączyć akty stanu cywilnego, które będą potwierdzały fakt znajdowania się w kręgu osób uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o ubezwłasnowolnienie. 

Do jakiego sądu należy złożyć wniosek o ubezwłasnowolnienie?

Sprawy o ubezwłasnowolnienie należą do właściwości rzeczowej sądów okręgowych, które rozpoznają je w składzie trzech sędziów zawodowych. Sądem miejscowo właściwym jest sąd miejsca zamieszkania osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, a w braku miejsca zamieszkania – sąd miejsca jej pobytu. Powyższe oznacza, że wniosek o ubezwłasnowolnienie należy skierować do sądu okręgowego właściwego dla miejsca zamieszkania (ewentualnie miejsca pobytu) osoby, która ma być ubezwłasnowolniona.

Kto jest uprawniony do złożenia wniosku o ubezwłasnowolnienie?

Postępowanie o ubezwłasnowolnienie jest postępowaniem nieprocesowym. Osoba składająca wniosek o ubezwłasnowolnienie nazywana jest wnioskodawcą, a pozostałe osoby uczestniczące w postępowaniu to uczestnicy postępowania.

Legitymację do złożenia wniosku o ubezwłasnowolnienie posiadają:

• • małżonek osoby, która ma być ubezwłasnowolniona;
  • jej krewni w linii prostej (rodzice, dzieci, wnuki, dziadkowie) oraz rodzeństwo;
  • jej przedstawiciel ustawowy.

Uczestnikami postępowania z mocy samego prawa są, poza wnioskodawcą:

• • osoba, której wniosek o ubezwłasnowolnienie dotyczy;
  • jej przedstawiciel ustawowy;
  • małżonek osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie.

Jak wygląda postępowanie sądowe w sprawie o ubezwłasnowolnienie?

Niezwłocznie po wszczęciu postępowania sąd wysłucha osobę, której wniosek dotyczy. Stąd we wniosku warto wskazać, czy stan zdrowia danej osoby umożliwia jej stawienie się w sądzie, czy też należy wysłuchać ją w miejscu jej zamieszkania (pobytu). Wysłuchanie odbywa się w obecności biegłego psychiatry lub neurologa, oraz biegłego psychologa. Sąd stwierdza, czy z daną osobą jest kontakt czy nie, jeśli nie ma powinien dla takiej osoby ustanowić kuratora, który w trakcie postępowania będzie reprezentował interesy takiej osoby. Po wysłuchaniu zostaje wydana opinia biegłych: psychiatry albo neurologa i psychologa.

Biegli poddają osobę testom takim jak np. test zegara. W teście tym prosi się badanego o narysowanie tarczy zegara, a następnie zaznaczenie godziny. Zdarza się, że osoba z otępieniem nie jest w stanie dokończyć nawet rysunku koła, nie wspominając już o zaznaczeniu odpowiednich cyfr i liczb na tarczy zegara. W takim teście łatwo można wychwycić objawy demencji. Osobie, mającej zostać ubezwłasnowolnioną zadaje się różne pytania, w szczególności jaką mamy porę roku, miesiąc, rok.

Przyczyny ubezwłasnowolnienia, jako kategorie medyczne wymagają wiadomości specjalnych (psychiatrycznych), co oznacza konieczność zasięgnięcia opinii biegłego lekarza psychiatry lub neurologa, a także psychologa. Opinia biegłych nie jest wiążąca dla sądu w znaczeniu przesądzającym o orzeczeniu ubezwłasnowolnienia. Podlega bowiem ona, tak jak każdy inny dowód, swobodnej ocenie sądu. Jednak należy przyjąć, że opinia biegłego niestwierdzająca przyczyn ubezwłasnowolnienia decyduje o niemożności orzeczenia ubezwłasnowolnienia. Decydujące znaczenie przy ubezwłasnowolnieniu całkowitym, bądź częściowym ma to czy osoba wymaga całkowitego reprezentowania jej spraw, czy tylko pomocy w ich prowadzeniu.   

W przypadku ubezwłasnowolnienia sąd przesyła postanowienie do właściwego sądu rodzinnego, który z urzędu wszczyna postępowanie o ustanowienie opiekuna. Najczęściej opiekunem zostaje osoby bliska: córka, syn, rodzice. Opiekun powinien zazwyczaj co pół roku wysyłać sprawozdanie ze sprawowania opieki tj. informować sąd jaki jest stan finansów osoby ubezwłasnowolnionej, czy przebywa w domu, czy w placówce opiekuńczej.

Postępowanie o ubezwłasnowolnienie toczy się z udziałem prokuratora. Prokurator zatem obligatoryjnie uczestniczy w rozprawach o ubezwłasnowolnienie przed sądami wszystkich instancji.

Ile wynosi opłata od wniosku o ubezwłasnowolnienie?

Opłata od wniosku o ubezwłasnowolnienie wynosi 100 zł.

Radca prawny ubezwłasnowolnienie Kraków, adwokat ubezwłasnowolnienie Kraków, czy też kancelaria prawna ubezwłasnowolnienie Kraków – to najczęstsze frazy, które są wpisywane w wyszukiwarkę Google. Zastanawiasz się, która kancelaria prawna w Krakowie specjalizuje się w sprawach dotyczących ubezwłasnowolnienia calkowitego lub częściowego? Szukasz radcy prawnego czy też adwokata w Krakowie, który wesprze Cię w sprawie o ubezwłasnowolnienie osoby najbliższej? Doskonale trafiłeś.

Zapraszam do kontaktu, pomogę Ci w kwestiach dotyczących ubezwłasnowolnienia całkowitego lub częściowego. Zapewniam profesjonalną pomoc prawną w sprawach o ubezwłasnowolnienie w Krakowie, jak również na terenie całego kraju. Do każdej sprawy Klienta podchodzę w indywidualny sposób i z pełnym zangażowaniem. Pozostaję do dyspozycji Klienta, zawsze, gdy tego potrzebuje. Moi Klienci są na bieżąco informowani o postępach w sprawie.

Karolina Jurczyk, radca prawny

# radca prawny ubezwłasowolnienie Kraków # adwokat ubezwłasnowolnienie Kraków # prawnik ubezwłasnowolnienie Kraków # dobry radca prawny ubezwłasnowolnienie Kraków # dobry adwokat ubezwłasnowolnienie Kraków # najlepszy radca prawny ubezwłasnowolnienie Kraków # najlepsi adwokaci ubezwłasnowolnienie Kraków # kancelaria prawna ubezwłasnowolnienie Kraków # prawnik ubezwłasnowolnienie Kraków